Bouge Conventen Heverlee

Stefanusklooster

Academiestraat 1
9000 Gent

Tel: [32] (0) 9 225 16 59
Fax: [32] (0) 9 224 20 33

Klooster- en parochiekerk, Bedevaartskerk voor de H. Rita, Archief, Broederschap van O.L.Vrouw van Goede Raad (Gebedsaktie), Deelbibliotheek Sint-Stefanus

Stichting: 1295

Geschiedenis

Het augustijnenklooster Sint-Stefanus kan ‘de wieg van de augustijnen in de Lage Landen’ worden genoemd. De officiële oprichting gebeurde op 24 november 1296 toen Jean de Vasognes, bisschop van Doornik, de augustijnen de toestemming gaf om een klooster te stichten. Al voor 1296 waren zij in de stad aanwezig, vermoedelijk als ‘ termijnpaters’, geliefd bij het volk omwille van hun preken. Vooral in de buitenparochies werden ze gevraagd om tijdens de Vasten en Adventstijden te prediken.
De preciese ligging van de eerste woonplaats van de Gentse augustijnen is aangeduid in een oorkonde van 25 november 1337 waarin gesproken wordt over een huis ‘dwele men heet ter Capellen, daer de Augustinen plaghen te wonen, staende up den ommekeer vander Steenstrate ter Ouderborechwaert’. De augustijnen woonden dus in een huis ‘ter Capelle’ genoemd op de hoek van de Steenstraat en een straat die naar de huidige Geldmunt leidt. Hier stond inderdaad een kapel, toegewijd aan de heilige Stefanus. De patroonheilige van deze kapel werd de patroon van het nieuwe klooster. In de Middeleeuwen kende het klooster een gestadige groei dankzij de steun van het Gentse patriciaat.
Vanaf de 14de eeuw had de familie Borluut een eigen begraafplaats in de kloosterkerk. Zij zijn eeuwenlang de grote weldoeners van het klooster gebleven.
In 1582 werden de kerk en het klooster bijna met de grond gelijk gemaakt door de Geuzen. Enkel de keuken en de refter bleven gespaard. Door bemiddeling van prior provinciaal Joannes Cools werd, onder de Aarsthertogen Albrecht en Isabella en op bevel van Philips II, de kerk op kosten van de stad herbouwd in 1606 omdat de voormalige magistraat, Hembize, verantwoordelijk was geweest voor de vernieling ervan. Vanaf 1621 werd het St. Stefanusklooster herbouwd. Grotendeels gefinancierd door de adellijke familie Borluut werd het in klassieke renaissance stijl opgetrokken. Tussen de jaren 1718 – 1720 werd als sluitstuk van het grootse bouwwerk de indrukwekkende kloosterbibliotheek gebouwd. Ze is tot op vandaag in goede staat bewaard en te bezichtigen.

Vanaf de Middeleeuwen waren predikatie en de zielzorg, naast de studie, de belangrijkste activiteiten van de augustijnen. Aan de kerk waren ook verschillende broederschappen verbonden. Slechts één daarvan zou de storm van de godsdienstoorlogen overleven, namelijk deze van het H. Bloed. Andere broederschappen waren o.a. die van O.L.Vrouw van Halle (1657), O.L.Vrouw van Troost (na 1635), Sint-Nicolaas van Tolentijn (1647), De Berechting (1780), O.L.Vrouw van Goede Raad (1904).
In 1609 richtten de augustijnen te Gent ook een Latijns College op dat tot aan de Franse Revolutie een toonaangevende school zou zijn voor het Gentse. Tijdens de 17de en de 18de eeuw was voor de augustijnen het middelbaar onderwijs in de Lage Landen het apostolaat bij uitstek. Lange tijd functioneerde het Gentse augustijnenklooster ook als ‘studium provinciale’ voor de Belgische Provincie. Met de Franse Revolutie zou de Belgische Provincie volledig ten onder gaan.

Te Gent kon pater Carolus Laurentius Volbracht (1749-1810) met enkele confraters de kerk en het klooster terugkopen. De resterende Gentse augustijnen concentreerden zich rond hun kerk en rond de persoon van Carolus Volbracht en diens opvolger pater Franciscus Van der Mensbrugghe (1770-1834). Van der Mensbrugghe zou met zijn confrater, Augustinus Naudts (1761-1844) die primarius was op de Amsterdamse statie De Star, een nieuwe toekomst voor de augustijnen in de Nederlanden mogelijk maken. Zij maakten van het enige augustijnenklooster dat de Revolutie overleefde, de bakermat voor een nieuwe opbloei van de Orde in de Lage Landen.

Gedurende de 19de eeuw bleef de Gentse augustijnengemeenschap echter vrij zwak. Het experiment om op Sint-Stefanus een ‘studium generale’ te vestigen hield niet lang stand. De verhoudingen met de augustijnen op de staties verzuurde meer en meer en dat zou resulteren in de oprichting van een onafhankelijke Nederlandse Provincie. Pas in 1901 zou de Belgische Provincie worden hersteld. Naargelang het aantal medebroeders toenam, kon men vanuit dit moederklooster nieuwe kloosters oprichten.

St. Stefanus Vandaag

In mei 2001 werd met de restauratie van het klooster begonnen. Vijf fasen zijn voorzien om het hele kloostercomplex te herstellen. De eerste fase die de restauratie van buitenmuren van de kruisgang en de panden omvatte, werd in juni 2003 voltooid. Het meest monumentale gedeelte van het gebouw werd daarmee in zijn vroegere schoonheid hersteld.

In 2003 werd eveneens de retauratie het drie-klavieren orgel beëindigd. Dit orgel werd in 1873 gebouwd door Jean Phillippe Forrest en ingespeeld op 1 juni. Op de feestelijke tonen van dit uniek instrument, kon de parochie haar 200 jarig bestaan (sinds haar heroprichting) vieren.
Al die tijd hebben augustijnen de verantwoordelijkheid gedragen voor de pastoraal in dit gedeelte van de stad Gent. Zowel het sociale leven in de parochie rond het parochiehuis ‘de Kring’ als een basisschool in het klooster, tonen dat er een levendig apostolaat bestond.
Tegelijk heeft St. Stefanus als kloosterkerk voor vele gelovigen buiten de parochie een grote aantrekkingskracht. Zoals in meerdere kloosterkerken in Vlaanderen, kunnen de gelovigen ook in St. Stefanus terecht om geestelijke bijstand. Altijd zijn er medebroeders die deze mensen opvangen en begeleiden. De mogelijkheid om permanent het sacrament van de biecht te ontvangen blijft tot op vandaag gegarandeerd. Tegelijk heeft de gestage groei van devotie tot de Heilige Rita, een augustijnse heilige, er voor gezorgd dat St. Stefanus ook een bedevaartskerk werd. Onafgebroken komen mensen met hun kleine en grote verzuchtingen tot deze Heilige. Zij kunnen ook een luisterend oor vinden bij de medebroeders die de permanentie uitmaken. Vooral rond en op 22 mei, de feestdag van de St. Rita, is er een grote toeloop van bedevaarders.
Naast deze pastoraal zijn heel wat medebroeders jarenlang zeer actief geweest in de ziekenhuispastoraal. Sinds 1920 zijn tientallen augustijnen werkzaam geweest als ziekenhuispastor (aalmoezenier) in de verschillende klinieken in de buurt van het klooster. Maar omwille van het verminderend aantal medebroeders moesten wij dit boeiende apostolaat stap voor stap prijsgeven. Bij het op rust gaan van de laatste pastor p. Kris De Boer in 2002, is er een einde gekomen aan deze lange traditie van de ziekenhuispastoraal.

Leden van de Gemeenschap in 2003

P. Jozef Somers
prior
P. Etienne Herrebaut
subprior, sacrista, pastor
P. Paul De Wit
provinciaal, econoom, pastor
P. Werner Grootaers
archivaris, bibliothecaris
P. Johan van der Linden
missieprocurator, verantwoordelijke van de Broederschap van O.L.Vrouw van Goede Raad
P. Ludovicus Goegebuer
conventualis
Br. Van Herbruggen Bart
conventualis
Br. Jozef Snoeck
conventualis
Br. Philippe Van Calster
koster

De Haan Conventen Heverlee